algemeen
diagnostiek
behandeling
gevolgen behandeling
nazorg
auteur
folder
patiëntenvereniging
- Wat
- Nierkanker (niercelcarcinoom, vroeger ook wel Grawitz-tumor genoemd) is een woekering van cellen, uitgaande van de verzamelbuisjes in de nier. Dat zijn de buisjes waar de urine wordt gevormd.
Het niercelcarcinoom is de meest voorkomende kankervorm in de nier. Hierin zijn weer een aantal typen te onderscheiden, waarvan het heldercellige type het meest voorkomt.
- In ongeveer 10% van de gevallen is er sprake van het urotheelcelcarcinoom. Dit gaat uit van de cellen die de binnenbekleding vormen van de nier maar ook de binnenbekleding van urineleider en blaas (is dus hetzelfde type tumor als blaaskanker).
- Wie
Niercelcarcinoom komt bij mannen tweemaal zo vaak voor als bij vrouwen. Mensen ouder dan 45 jaar hebben een verhoogde kans op het niercelcarcinoom, met een piekleeftijd tussen de 65-75 jaar.
- Factoren die een rol kunnen spelen bij het ontstaan van niercelcarcinoom.
Roken en genetische factoren (aangeboren factoren) zijn in ieder geval van invloed op het ontstaan van nierkanker.
- Klachten / symptomen
- Bloedverlies bij het plassen.
- Pijn in de zij waar de nier zit.
- Aanwezigheid van een zwelling.
Tumoren in de nier kunnen helaas ook zonder enig symptoom tot zelfs zeer grote omvang groeien.
Bij het niercelcarcinoom is steeds minder sprake van grote tumoren met duidelijke klachten en steeds meer van kleinere tumoren, die geheel klachtenvrij zijn Deze worden vaak per toeval ontdekt, door echo onderzoek naar aanleiding van niet aan nierkanker gerelateerde klachten.
Patiënten met een niercelcarcinoom hebben een goede kans om van de nierkanker te genezen.
• Lichamelijk onderzoek
• Bloedonderzoek, om na te gaan hoe de nieren functioneren. Ook de gezonde nier dus, want deze moet de functie van de aangetaste nier bij eventuele verwijdering overnemen.
• CT-scan, om uitzaaiingen aan te tonen of uit te sluiten en om geïnformeerd te zijn over de preciese omvang van de tumor.
• Longfoto, om uitzaaiingen aan te tonen of uit te sluiten, wordt soms vervangen door een CT-scan.
De behandeling van nierkanker heeft veel veranderingen ondergaan. Vrijwel alle behandelingen worden tegenwoordig dan ook in onderling overleg met de medisch oncoloog, radiotherapeut, patholoog, radioloog en uroloog bepaald.
Niercelcarcinoom
- Chirurgie
Het verwijderen van de tumor of de gehele nier.
De opnameduur voor een totale nierverwijdering is ongeveer een week.
Omdat de tumoren tegenwoordig in een eerder stadium ontdekt worden en daarom vaak kleiner zijn dan vroeger, is het steeds vaker mogelijk om een niersparende ingreep te doen. Hierbij wordt slechts een deel van de nier of uitsluitend de tumor met een klein rand normaal nierweefsel verwijderd. Ook die opname duurt meestal een week.
Terwijl dit vroeger altijd via een z.g. open operatie moest plaatsvinden, kan dit nu veelvuldig met een laparoscopische operatie (een z.g. kijkoperatie).
Hierbij wordt inwendig geopereerd met behulp van een camera die via toegangen in de buik wordt binnengebracht. Voordelen zijn een snel herstel en het ontbreken van grote littekens. De opnameduur is hierbij vaak gereduceerd tot drie dagen.
In voorkomende gevallen wordt een zogenaamde robot geassisteerde laparoscopische ingreep verricht. De ingreep verloopt in principe net zoals een laparoscopische ingreep, alleen worden de instrumenten niet bediend door de chirurg maar door robotarmen. Die robotarmen worden op hun beurt door de chirurg bediend. Voordeel is een nog grotere preciesie.
- Radio Frequency Ablation (RFA)
Bij kleine tumoren kan ook langs niet operatieve weg de tumor worden vernietigd. Bij RFA wordt gebruik gemaakt van het verschijnsel dat stroom door metaal hitte geeft (denk aan het strijkijzer). Op geleide van beelden van de CT-scan worden naalden (z.g. antenne) precies in de tumor geplaatst. Daarna worden de naalden aangesloten op een generator die de stroom levert. Daarmee kan de tumor zeer effectief worden verdelgd.
De ingreep wordt onder een vorm van verdoving verricht door de radioloog op de CT-scan. De opname duur is 1 nacht.
- Cryochirurgie
Niet alleen door hitte, maar ook door extreme koude kan een tumor worden vernietigd. Met cryotherapie worden eveneens dunne holle naalden in de tumor gestoken onder controle van een echoapparaat.
Door de naalden heen wordt vloeibare stikstof ingebracht.
Ook deze ingreep wordt onder een vorm van verdoving gedaan. Ook hier is de opnameduur vaak maar een nacht.
Cryotherapie wordt niet in het NKI-AVL uitgevoerd.
- Medicamenteuze behandeling
Het betreft hier de behandeling van tumoren met uitzaaiingen of tumoren met een hoog risico op uitzaaiingen.
De laatste tijd is er een aantal effectieve medicijnen gevonden, die werkzaam zijn tegen nierkanker (o.a. Sutent, Nexavar (Sorafinib) en Temsirolimus.
Het betreft middelen die de aanmaak van nieuwe bloedvaten tegengaat of op een ander manier in het celmechanisme ingrijpen.
Deze middelen kunnen heel goed in combinatie met andere behandelingen worden ingezet.
De toediening van deze middelen gebeurt door een medisch oncoloog. Samenspraak met alle specialismen die betrokken zijn bij de behandeling van niercelkanker is onmisbaar.
- Immunotherapie
Bij immunotherapie wordt de natuurlijke weerstand tegen de kankercellen versterkt, door stoffen te geven die normaal ook al door het lichaam worden gemaakt .
Immunotherapie wordt ook toegepast indien er sprake is van metastasen. Ook hier geldt dat de toediening van deze middelen gebeurt door een medisch oncoloog. Eveneens geldt dat samenspraak met alle specialismen die betrokken zijn bij de behandeling van niercelkanker is onmisbaar.
- Radiotherapie
Radiotherapie wordt uitsluitend toegediend als palliatieve therapie voor het verlicht van de pijn.
- Chemotherapie
Chemotherapie is niet of nauwelijks werkzaam bij deze vorm van kanker.
Wat zijn de mogelijke bijwerkingen en gevolgen van de behandeling van nierkanker?
Algemeen: Chirurgie, behandeling met geneesmiddelen, Immunotherapie en Radiotherapie gaan ieder gepaard met specifieke bijwerkingen.
Het voert te ver om al die bijwerkingen specifiek op te sommen. Uw behandelend arts zal afhankelijk van de therapie die voor u is bedacht u op de hoogte brengen van de meest relevante bijwerkingen.
Ondersteuning
De behandeling van kanker is vaak intensief. Het NKI-AVL biedt steun bij de verwerking van lichamelijke en psychische klachten als gevolg van diagnose en behandeling. Ook kan er praktisch advies gegeven worden. Eventuele verwijzing is mogelijk en kunt u bespreken met uw arts.
Auteur webinformatie nierkanker:
prof. dr. S. Horenblas, uroloog.
Nierkanker van KWF Kankerbestrijding
Vereniging Waterloop: http://www.kankerpatient.nl/waterloop/
NB
Bovenstaande informatie is bedoeld om een globaal beeld te schetsen van de diagnose en behandeling van deze vorm van kanker in het NKI-AVL. Echter, ieder ziektebeeld is uniek. Uw behandelend arts kan u vertellen welke diagnostische onderzoeken en behandelmethoden van toepassing zijn op uw specifieke aandoening. Daarnaast kunt u bij het Voorlichtingscentrum terecht voor meer informatie.