Wat is een schildwachtklierscintigrafie?
Hoe gaat het in z’n werk?
Sentinel node voor borstkanker
Sentinel node voor melanoom
Sentinel node voor penis en vulva
Sentinel node bij blaas en prostaat
Na het onderzoek
De uitslag
Voorbereiding
Hoe voelt het?
Bijwerkingen
Nazorg
Iemand meenemen
De schildwachtklierscintigrafie, ook wel sentinel node genaamd, is een vorm van nucleair geneeskundig onderzoek waarbij met behulp van een kleine hoeveelheid radioactieve stof en een speciale camera de locatie en het aantal lymfeklieren, waarop de tumor zou kunnen draineren, in beeld worden gebracht. Dit onderzoek is een onderdeel van de schildwachtklierprocedure, waarbij lymfeklieren waarop de tumor draineert worden opgespoord en uiteindelijk worden verwijderd tijdens een operatie.
Als een kwaadaardige tumor is vastgesteld, is het essentieel te weten of deze wel of niet via het lymfestelsel is uitgezaaid. Dat kan de arts te weten komen door tijdens de operatie de eerste lymfeklier(en) waarop de tumor ‘draineert’ (schildwachtklier) te laten onderzoeken op kankercellen.
Worden kankercellen gevonden, dan zullen alle lymfeklieren aan die kant worden weggehaald. Is de schildwachtklier vrij van kankercellen, dan hoeven de overige lymfeklieren niet worden weggehaald.
Omdat er verschillende sentinel node onderzoeken worden uitgevoerd op de afdeling nucleaire geneeskunde zal per onderzoek worden aangegeven wat er gebeurt. Het is belangrijk om te weten dat tijdens het onderzoek op de nucleaire geneeskunde, de schildwachtklierscintigrafie geen uitsluitsel kan worden gegeven of de gevonden lymfeklier uitzaaiingen bevat. Dit kan pas tijdens de operatie worden vastgesteld.
U ligt met ontblote borst op de onderzoekstafel, dit kan afhankelijk van de vraagsteling op de afdeling Nucleaire geneeskunde zijn of op de afdeling radiologie. U krijgt een injectie van de nucleair geneeskundige met een kleine hoeveelheid radioactieve stof welke in de tumor gespoten wordt. Na ca. 10 minuten worden de foto’s gemaakt. Daarna komt u na 2 uur en 4 uur terug op de afdeling nucleaire geneeskunde om deze foto’s te herhalen. Tussen de onderzoeken door mag u van de afdeling weg, zodra het tijd is voor de volgende serie foto’s kunt u plaatsnemen in de wachtkamer. De medisch nucleair werker komt u vanzelf ophalen. Er worden per keer 2 paar foto’s gemaakt, welke 5 minuten duren. Er wordt een foto in buikligging en 1 foto in rugligging gemaakt. De camera zal gedurende de opnamen vlak bij u staan. Het is de bedoeling dat u tijdens het onderzoek de instructies van de medisch nucleair werker opvolgt. Verder zal de Medisch nucleair werker tijdens het onderzoek continu in de kamer aanwezig zijn. Na de foto’s 4 uur na injectie zal de nucleair geneeskundige de gevonden lymfeklier(en) aantekenen op de huid. U mag daarna plaatsnemen in de wachtkamer terwijl de foto’s worden afgedrukt, waarna u deze kan afgeven bij de balie op de 5de etage.
Sentinel node voor melanoom
U ligt met het gebied van het litteken van het melanoom ontbloot op de onderzoekstafel. U krijgt 3 of 4 injecties rond het litteken. Het aantal injecties is afhankelijk van de grootte van het litteken. Daarna wordt de camera over u heen geschoven en wordt direct gestart met foto’s die 10 minuten duren. Vervolgens worden nog 2 à 3 foto’s gemaakt van 5 minuten. De foto’s van 5 minuten worden na 2 uur weer herhaald. Tussen de series door mag u van de afdeling af, zolang u maar op tijd weer in de wachtkamer zit. De medisch nucleair werker komt u vanzelf halen. De camera zal gedurende de opnamen vlak bij u staan. Het is de bedoeling dat u tijdens het onderzoek de instructies van de medisch nucleair werker opvolgt. Verder zal de medisch nucleair werker tijdens het onderzoek continu in de kamer aanwezig zijn. Na de foto’s 2 uur na injectie zal de nucleair geneeskundige de gevonden lymfeklier(en) aantekenen op de huid. U mag daarna plaatsnemen in de wachtkamer terwijl de foto’s worden afgedrukt, waarna u deze kan afgeven bij de balie op de 5de etage.
Sentinel node voor penis en vulva
Een half uur voor aanvang van de injectie zal u worden verdoofd. Nadat de verdoving is ingewerkt, zal de medisch nucleair werker u uit de wachtkamer halen. U moet uw onderkleding verwijderen. Daarna wordt u op tafel gelegd en zal de nucleair geneeskundige 2 tot 3 injectie geven in het penis/vulva gebied Daarna wordt de camera over u heen geschoven en wordt direct gestart met foto’s die 10 minuten duren. Vervolgens worden nog 2 a 3 foto’s gemaakt van 5 minuten. De foto’s van 5 minuten worden na 2 uur weer herhaald plus een extra foto waarbij markeringen op uw huid geplakt worden. Deze foto duurt ook 5 minuten. Tussen de series door mag u van de afdeling af, zolang u maar op tijd weer in de wachtkamer zit. De medisch nucleair werker komt u vanzelf halen. De camera zal gedurende de opnamen vlak bij u staan. Het is de bedoeling dat u tijdens het onderzoek de instructies van de medisch nucleair werker opvolgt. Verder zal de medisch nucleair werker tijdens het onderzoek continu in de kamer aanwezig zijn. Na de foto’s 2 uur na injectie zal de nucleair geneeskundige de gevonden lymfeklier(en) aantekenen op de huid. U mag daarna plaatsnemen in de wachtkamer terwijl de foto’s worden afgedrukt, waarna u deze kan afgeven bij de balie op de 5de etage.
De injectie krijgt u op de röntgenafdeling. Nadat de injectie is toegediend gaat u naar de afdeling nucleaire geneeskunde waar 2 tot 3 foto’s van 5 minuten gemaakt worden van het bekken gebied. Deze foto’s worden 2 en 4 uur na injectie herhaald. Ook kan er een extra foto gemaakt worden waarbij de camera om u heen draait, deze foto duurt ongeveer 20 minuten. De camera zal gedurende de opnamen vlak bij u staan. Het is de bedoeling dat u tijdens het onderzoek de instructies van de medisch nucleair werker opvolgt. Verder zal de medisch nucleair werker tijdens het onderzoek continu in de kamer aanwezig zijn. Na de foto’s 4 uur na injectie zal de nucleair geneeskundige de gevonden lymfeklier(en) aantekenen op de huid. U mag daarna plaatsnemen in de wachtkamer terwijl de foto’s worden afgedrukt, waarna u deze kan afgeven bij de balie op de 5de etage.
Over het algemeen wordt u de volgende dag wordt u geopereerd. De chirurg injecteert eerst een blauwe kleurstof. Deze verplaatst zich vanaf de tumor vlot door de lymfevaten naar de eerste lymfeklier(en) waarop de tumor ‘draineert’. Deze procedure dient als extra check bij het zoeken naar de schildwachtklier.
Zodra deze is gevonden, wordt ze verwijderd en direct naar het pathologisch lab gebracht. Daar wordt met een snelle methode een voorlopige diagnose gesteld, zodat de arts nog tijdens de operatie weet of hij de overige lymfeklieren kan laten zitten of moet verwijderen. Een verwijderde schildwachtklier waar geen kankercellen in aangetroffen worden, wordt in het pathologisch laboratorium verder voorbereid voor het normale (niet snelle) onderzoek.
De uitslag van de schildwachtklierprocedure is doorgaans meteen na de operatie bekend.
- Als er tumorcellen in de schildwachtklier zaten, was de uitslag ‘positief’ en zijn de klieren verwijderd.
- Als er bij de operatie geen tumorcellen in de schildwachtklier bleken te zitten, is de uitslag ‘negatief’ en zijn de klieren niet verwijderd. Heel zelden komt het voor dat het pathologisch vervolgonderzoek van de 'kankervrije' schildwachtklier uitwijst dat er tóch tumorcellen in aanwezig waren. Dan is een nieuwe operatie nodig om de okselklieren alsnog weg te halen.
Voor de eerste fase van de schildwachtklierprocedure - de plaatsbepaling van de tumor bij Nucleaire Geneeskunde - zijn geen voorbereidingen nodig.
Voor de fase die tijdens de operatie plaatsvindt, bereidt u zich volgens de pre-operatieve voorschriften voor zoals u hebt afgesproken met de anesthesist.
Bij het nucleair geneeskundig onderzoek krijgt u 1 of meerder injecties, dit kan gevoelig zijn.
Van het maken van de beelden met de gammacamera voelt u niets.
Na de operatie kunt u een trekkend gevoel in de hebben in het operatiegebied, als de lymfeklieren zijn verwijderd.
De blauwe kleurstof, die bij de operatie wordt gebruikt om de schildwachtklier te lokaliseren, wordt via de urine uitgescheiden. Deze zal daardoor groen kleuren.
Na het verwijderen van de lymfeklieren uit de oksel kan lymfoedeem in de arm ontstaan. U krijgt instructies hoe u dit kan voorkomen.
Als uw okselklieren zijn verwijderd, krijgt u fysiotherapie en leefregels om lymfoedeem te voorkomen.
Als er uitzaaiingen in de klieren zijn gevonden, krijgt u in aanvulling op de operatie een aanvullende behandeling met hormoon-, chemo- en/of radiotherapie. Dit zal uw arts uitgebreid met u bespreken.
Naar het nucleair-geneeskundige deel van de schildwachtklierprocedure (lokalisatie) kunt u in overleg met de nucleair geneeskundige iemand meenemen om u te steunen. Tijdens de scan moet deze persoon in de wachtkamer wachten, tenzij de medisch nucleair werker toestemming geeft dat de desbetreffende persoon mee de onderzoekskamer in mag.
Ook kan iemand u begeleiden als u naar de operatiekamer wordt gebracht.