Waarom chirurgie?
Chirurgie bij welke soorten kanker?
Doel chirurgie
Soorten chirurgie: 'kijk' of 'open' operatie
Vergelijking kijkoperatie en gewone operatie
Waarom wordt de tumor met een marge weggesneden?
Wat voelt u van een operatie?
Wat kunnen de gevolgen van een operatie zijn?
Welke complicaties kunnen optreden als gevolg van chirurgie?
Voorbereiding
Ontwikkelingen
Bij meer dan 70% van de behandelingen die als doel hebben om de kanker te genezen, levert de chirurgische verwijdering van de tumor de belangrijkste bijdrage aan die behandeling. Helaas is chirurgie alléén niet bij alle soorten kanker en/of in alle gevallen toereikend of geschikt als behandeling. Daarom wordt het vaak toegepast in combinatie met andere behandelingen.
Een operatie is een plaatselijke behandeling. Daarom wordt chirurgie uitsluitend ingezet bij solide tumoren (darmkanker, borstkanker, longkanker en prostaatkanker etc.) en niet bij niet-solide tumoren (bloedkanker, lymfklierkanker etc). Echter, ieder ziektebeeld vereist een specifieke aanpak; het is dus niet zo dat alle solide tumoren per definitie met chirurgie te verwijderen zijn. En soms is een operatie ook niet de eerste keuze van behandeling. Ook in het geval van uitzaaiingen moet per geval en per tumorsoort bepaald worden of chirurgie zinvol is.
- Genezing door verwijdering van de tumor, waarbij zoveel mogelijk behoud van:
- functie: het lichaamsdeel moet zoveel mogelijk blijven functioneren
- uiterlijk (cosmesis): de wond moet zo min mogelijk littekens achterlaten
- Diagnostiek door weefselafname van tumor. Als 'gewone' biopsie niet volstaat om te bepalen welk kankerceltype het betreft, kan een open chirurgische ingreep noodzakelijk zijn om het (mogelijke) tumorweefsel te verkrijgen, waarna het in het laboratorium onderzocht wordt. Als bij zo'n diagnostische operatie gelijk de gehele tumor verwijderd wordt, kan de ingreep tevens een behandelende functie hebben.
De schildwachtklierprocedure is een voorbeeld van chirurgische diagnostiek.
- Klachten verhelpen of verminderen door verwijdering van de tumor. Als daarmee toch niet alle ziekte is weggenomen spreekt men van een palliatieve operatie. Deze is vaak minder uitgebreid dan een curatieve (genezende) operatie.
Er bestaan twee soorten operatie:
- Kijkoperatie (medische term: minimaal invasief)
Hierbij worden er enkele kleine openingen in het lichaam gemaakt. Door een opening wordt een scoop met een lichtbron via een buisje naar binnengebracht. Door de andere gaten worden instrumenten gestoken waarmee gepakt, gehapt of gesneden kan worden. De kijkoperatie wordt veelal gebruikt voor diagnostische doeleinden: laparoscopie. Maar ook voor behandeldoeleinden wordt het ingezet, bijvoorbeeld voor het verwijderen van eierstokken of de prostaat. Verder wordt de kijkoperatie soms naast de open operatie uitgevoerd.
- Open operatie.
Dit is de bekende vorm van operatie, waarbij een opening in het lichaamsdeel wordt gemaakt om de tumor weg te snijden.
Beide behandelvormen hebben voordelen, die complementair ten opzichte van elkaar zijn.
- Voordelen kijkoperatie:
- minimum aan schade en dus aan functieverlies (het lichaamsdeel blijft zo goed mogelijk functioneren)
- snel herstel
- weinig littekenvorming
- Voordelen open operatie:
- tumor kan ruimer verwijderd worden
- de chirurg kan met meer zekerheid bepalen gaan of hij alle kanker weggehaald heeft, omdat hij
- meer zicht heeft op de tumor
- het weefsel kan voelen; soms kan de chirurg dan bepalen of ogenschijnlijk gezond weefsel kanker bevat, meestal bij kleinere afwijkingen.
- Als het behandelgebied groot is kan de ingreep sneller uitgevoerd worden
De keuze voor kijkoperatie of open operatie verschilt per soort kanker en per geval.
Bij veel solide tumoren is sprake van sprieterige uitgroei die niet met het blote oog waar te nemen is. Daarom zal de chirurg de tumor altijd wegsnijden met een marge, variërend van enkele millimeters tot een paar centimeter. Hoe groot deze marge moet zijn is afhankelijk van het type kanker.
Chirurgie vindt meestal plaats onder algehele verdoving of plaatselijke verdoving. Dit hangt vooral af van de uitgebreidheid en duur van de operatie en de plaats waar geopereerd moet worden.
Een operatie kan ingrijpend zijn. Soms heeft het zelfs een blijvende verminking of beperking tot gevolg.
De duur van het herstel varieert sterk per operatie. Er zijn kleine operaties waar u lichamelijk bijna geen klachten aan overhoudt, en ingrijpende operaties waarbij het maanden kan duren voordat u zich weer enigszins de oude voelt.
- Bloedverlies. Bij een tekort aan rode bloedcellen wordt er te weinig zuurstof naar het weefsel getransporteerd, waardoor de wond traag geneest. Indien nodig wordt het bloed vervangen m.b.v. bloedtransfusies. Bij donorbloed bestaat het gevaar van immuunreacties en een (kleine) kans op overdracht van virussen.
- Weefselversterving in het lichaam. Bij een operatie kan weefsel afsterven als er onvoldoende doorbloeding is. Hierdoor kan bijvoorbeeld een 'weefsel-las' tussen darmdelen uiteenvallen wat veelal een volgende operatie noodzakelijk maakt.
- Infecties. Er bestaat kans op ontsteking van de wond. Als dit gebeurt komt dit meestal door alledaagse bacteriën die door de patiënt op het lichaam zijn meegedragen en in een wond tot infecties kunnen leiden. De kans op infecties door bacteriën afkomstig uit het ziekenhuis is klein en wordt door strenge maatregelen zoveel mogelijk voorkomen.
Ter voorbereiding op de operatie moet uw conditie onderzocht worden, de preoperatieve screening.
Chirurgische technieken worden voortdurend verbeterd en geperfectioneerd. Sommige innovaties zijn subtiel, andere worden breeduit in de media uitgemeten. Enkele voorbeelden:
-
Er is een methode ontwikkeld waarmee tijdens de operatie bloedvaatjes geseald kunnen worden, in plaats van afgebonden. Voordelen: minder bloedverlies, minder handelingen en geen lichaamvreemde touwtjes in het lichaam.
-
Andere innovatie is het thermisch inactiveren van de tumor. Hierbij wordt een holle naald in de tumor gestoken waaruit baleinen van enkele centimeters schuiven, als een mini-paraplu zonder scherm. Met deze baleinen wordt de tumor verhit en 'gekookt'.
-
Meer mediageniek is de
operatierobot 'Intuitive Da Vinci' waarmee
prostaatkanker behandeld kan worden. Deze robot is in feite het verlengstuk van de chirurg en kan bewegingen maken alsof het diens eigen handen zijn. Daarbij wordt het proces op een scherm overzichtelijk in beeld gebracht. Zo kan een kijkoperatie met dezelfde precisie plaatsvinden als een open operatie.